Νομίζετε πως ένα ξύλινο ζωάκι είναι κάτι απλό; Κι όμως, δεν είναι. Σας προβλημάτισα; Όχι εγώ, αλλά η Χίλντα Ντούλιτλ. Υπάρχουν, λοιπόν, σωστά και λάθος παιχνίδια; Υπάρχει το κατάλληλο σύνολο ερεθισμάτων που θα χαρίσει στα παιδιά έναν καλύτερο εγκέφαλο;


Ζούμε στον 21ο αιώνα, μια εποχή που κατακλύζεται από χιλιάδες παιχνίδια που υπόσχονται ότι μετατρέπουν τα παιδιά σε ΣΟΥΠΕΡ παιδιά. Όλα συνδυάζουν τη σύγχρονη τεχνολογία και τις τελευταίες έρευνες σχετικά με τον εγκέφαλο. Προσφέρουν όμως όλα όσα υπόσχονται; Από ένα πείραμα, που έγινε από την International Play Association φαίνεται πως τα παιδιά προτιμούν τα πιο απλά παιχνίδια, εκείνα που τους επιτρέπουν να χρησιμοποιούν τη φαντασία τους. Τα πιο περίπλοκα παιχνίδια που έχουν ήχους, φώτα και άλλα τεχνάσματα δεν προσφέρουν παραπάνω γνωστικά οφέλη από ένα απλό ξυλόφωνο σαν εκείνα που χρησιμοποιούσαν τα παιδιά πριν από 4.000 χρόνια. Ίσα- ίσα τα σύγχρονα ηλεκτρονικά παιχνίδια αποδείχθηκαν και πιο βαρετά για τα παιδιά. Χαρακτηριστικά ένα εξάχρονο κορίτσι ανέφερε για αυτά: « ..μετά από λίγο τα βαριόμαστε επειδή είναι πάντα τα ίδια. Εμένα μου αρέσουν τα παιχνίδια με τα οποία μπορώ να συνθέτω διάφορα πράγματα.» 1


“Ακόμα και ο ηγέτης της τεχνολογίας Μπιλ Γκέιτς κατανοεί την ανάγκη των παιδιών να κατευθύνουν τα ίδια το παιχνίδι τους, αντί να τους υπαγορεύει αυτό τι θα κάνουν: “Αν παρακολουθήσετε ποτέ ένα παιδί να κατασκευάζει ένα διαστημόπλοιο χρησιμοποιώντας ένα χαρτοκιβώτιο και χρωματιστά κραγιόνια, ή αν το ακούσατε ποτέ να σκαρώνει τους δικούς του κανονισμούς, όπως για παράδειγμα: «Τα κόκκινα αυτοκίνητα μπορούν να προσπερνούν όλα τα άλλα”, τότε γνωρίζετε πως η παρόρμηση να χρησιμοποιήσουμε με άλλο τρόπο ένα παιχνίδι, βρίσκεται στην καρδιά του καινοτόμου τρόπου που παίζουν τα παιδιά. Είναι, επίσης, και η ουσία της δημιουργικότητας.»”2 Αυτό μου θυμίζει τις αφηγήσεις της μητέρας μου, που όπως μου είχε αναφέρει, μικρή μαζί με την αδελφή της είχαν δημιουργήσει το καλύτερο κομμωτήριο που θα μπορούσε να φανταστεί ένα παιδί! Ήταν ένα κτήμα με καλαμποκιές, όπου οι δυο μικρές κομμώτριες «χτένιζαν» τα μαλλιά των καλαμποκιών που βρίσκονταν τριγύρω τους σε μεγάλη αφθονία.

 

Θα μπορούσε να πει κανείς πως όσο περισσότερη φαντασία και εξυπνάδα έβαλε ο κατασκευαστής στο παιχνίδι, τόσο λιγότερες ευκαιρίες έχει το παιδί για να χρησιμοποιήσει τη δική του φαντασία και δημιουργικότητα. Επίσης ελλοχεύει και ο κίνδυνος ότι τα παιδιά μπορεί να εθιστούν στην ευρηματικότητα των άλλων. Συμπερασματικά, θα έλεγε κανείς πως κάθε λογής παιχνίδια κατασκευασμένα από τον άνθρωπο αποτελούν εμπόδιο για το ευρηματικό παιχνίδι και τους αποσπούν την προσοχή από τα επαρκή θαύματα της φύσης, τον ήλιο, τα ζώα, το νερό, τις πέτρες κλπ.

 

Στο σημείο αυτό θα παραθέσω και τα τελευταία ευρήματα από πειράματα σε τρωκτικά που απέδειξαν πως «δεν υπάρχει σύνολο ερεθισμάτων που να χαρίζει στα τρωκτικά έναν καλύτερο εγκέφαλο, από τα ερεθίσματα που συναντούν μεγαλώνοντας στη φύση.» 3Σύμφωνα, λοιπόν με τις Νευροεπιστήμες όλα τα ερεθίσματα που χρειάζονται τα νήπια βρίσκονται στην καθημερινή τους εμπειρία. Αυτό όμως δεν πρέπει να παρερμηνευτεί. Δεν πάει να πει ότι ένα στερητικό περιβάλλον θα δώσει και πολλές ευκαιρίες για μάθηση. Σε μεγάλη έρευνα στο πανεπιστήμιο του Λονδίνου αποδείχθηκε πως τρίχρονα παιδιά που μεγάλωσαν σε περιβάλλον με περισσότερα βιβλία, ιστορίες και συζητήσεις ήταν δέκα μήνες πιο μπροστά στο λεξιλόγιο από τα παιδιά λιγότερο καλλιεργημένων οικογενειών, και ένα χρόνο πιο μπροστά στην κατανόηση σχημάτων, μεγεθών, χρωμάτων, γραμμάτων και αριθμών.

 

Εν τέλει, θα λέγαμε πως σκοπός είναι να υπάρχουν απλά παιχνίδια που να απελευθερώνουν τη φαντασία των παιδιών, που να τους δίνουν πρωτοβουλία και να μην κάνουν τα πάντα, ώστε να τους επιτρέπουν να εξερευνούν και να εκφράζουν τον εαυτό τους...  Εφοδιαστείτε λοιπόν, με «ανοιχτού τύπου» υλικά όπως, υφάσματα, κύβοι, πηλός, υλικά της φύσης (βότσαλα, ξύλα κοκ), ανακυκλώσιμο υλικό και επιτρέψτε στα παιδιά να δημιουργήσουν ελεύθερα...

 

Βιβλιογραφικές αναφορές:
1,2,3 Honore, C. (2010) «Το μανιφέστο της χαρούμενης παιδικής ηλικίας». Αθήνα, Αερόστατο, σελ. 135, 137, 77.

Submit to FacebookSubmit to Twitter