Ελευθερία αλλά όχι ασυδοσία! Λύση δεν είναι η τιμωρία...

Συντάχθηκε από:  Πέμπτη, 23 Απριλίου 2015 18:31

Θα διερωτάστε όμως, τι είναι η ελευθερία; Πως μπορούμε να διακρίνουμε την ελευθερία από την αναρχία;
Ελευθερία είναι να κάνεις αυτό που σου αρέσει εφόσον οι πράξεις σου δεν παρεμποδίζουν την ελευθερία των άλλων, γιατί τότε μιλάμε για αναρχία. Ελευθερία είναι αμοιβαιότητα και πρέπει να εφαρμόζεται και από τις δύο κατευθύνσεις: και των ενηλίκων και των παιδιών. Για παράδειγμα το παιδί πρέπει να είναι ελεύθερο να μιλά χωρίς να το διακόπτουν αλλά και οι ενήλικες (παιδαγωγοί, γονείς) το ίδιο. Η υπερβολή της ελευθερίας οδηγεί στην αναρχία. 

Ο  Νήλ, διευθυντής του σχολείου Σάμμερχιλ, αναφέρει στο βιβλίο του ότι «τα παιδιά δέχονται εύκολα ορισμένους κανόνες αν τους επιβάλλουμε χωρίς θυμό ή επικρίσεις.[..] Είναι ολοφάνερο ότι το να μην αρνούμαστε ποτέ τίποτα σε ένα παιδί, σημαίνει ότι το κακομαθαίνουμε και ότι αργότερα θα είναι ανίκανο να αντιμετωπίσει τις πραγματικότητες της ζωής. Ένα τέτοιο παιδί θα μεγαλώσει με την ιδέα ότι ο κόσμος του χρωστά τα πάντα.[..] Στις βδομαδιάτικες συνελεύσεις στο Σάμμερχιλ, όταν ένας μαθητής τεσσάρων ή πέντε χρόνων κάνει θόρυβο, ο πρόεδρος τού κάνει παρατήρηση και απαιτεί ησυχία. Ο μαθητής τότε παύει- έστω και για λίγα λεπτά. Δεν τρομάζει γιατί η φωνή του προέδρου δεν είναι ούτε αυστηρή, ούτε αυταρχική.»1 Σε χώρο που δε βασιλεύει ο φόβος το παιδί δε θα υποφέρει επειδή θα του ζητήσουν να κάνει ησυχία.

Μία τάξη είναι σαν ένα σπιτικό, κάθε μέλος έχει ίσα δικαιώματα με τους υπόλοιπους. Κανείς δεν πρέπει να διατάζει. Δεν πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά να «κυριαρχούν» αλλά ούτε και εμείς να θέλουμε να τα «κυριαρχήσουμε». Όταν ένα παιδί φωνάζει το διακατέχει ένα αίσθημα κατωτερότητας, νιώθει ότι δεν το εκτιμούν. Το ανέβασμα της φωνής είναι μια διαμαρτυρία ότι νιώθει παραμελημένο. Φωνάζει εκείνος που θέλει να καλύψει τον τρόμο του. Για να μπορούμε να εξαλείψουμε μια τέτοια συμπεριφορά, δεν πρέπει να παραμένουμε στο σύμπτωμα, αλλά να αναζητούμε την αιτία. Τα κηρύγματα είναι άχρηστα. Ο Νήλ αναφέρει πως όλα είναι θέμα αγάπης. Αν το παιδί δε νιώθει ότι το αγαπούν και το αποδέχονται, ακόμα και στο χώρο του σχολείου, προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή με ακραίες συμπεριφορές. Ίσως πιθανόν να σκέφτεται: «Αν δεν μπορώ να έχω την αγάπη τους, ας έχω τουλάχιστον το μίσος τους.»2

Οι τιμωρίες σε τέτοιες περιπτώσεις χειροτερεύουν την απογοήτευσή των παιδιών. Πόσο μάλλον ο ξυλοδαρμός. Ο ξυλοδαρμός είναι μια διέξοδος για το θυμό, την απογοήτευση και το μίσος του ενήλικα. Έχουμε να κάνουμε με ανανδρία, όταν κάποιος χτυπά μικρότερό του. Ξέρετε οι ισορροπημένοι  άνθρωποι δεν έχουν ανάγκη να κάνουν κάτι τέτοιο. Άλλωστε η μετάνοια που δείχνει το παιδί ύστερα από έναν ξυλοδαρμό και γενικότερα από μια τιμωρία είναι ψεύτικη, ανειλικρινής και εμπνέεται από ένα αίσθημα απόρριψης. Το παιδί κατακλύζεται από φόβο και αυτόματα χάνουμε την αγάπη του.

Σε τέτοιες περιπτώσεις δεν μιλάμε για αγωγή. Δεν μας ενδιαφέρει η παροδική αλλαγή της μη επιθυμητής συμπεριφοράς των παιδιών αλλά η εξάλειψή της. Κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί αν δεν αντιμετωπισθεί η αιτία που προξενεί μια τέτοια συμπεριφορά. Κάθε παιδί γυρεύει αγάπη και ασφάλεια γι’ αυτό και κάθε ξυλοδαρμός είναι ένα ψυχολογικό σοκ για εκείνο. Παιδιά που δέχονται σωματική τιμωρία από τους γονείς τους εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα επιθετικότητας και προβληματικής συμπεριφοράς αργότερα, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό Pediatrics το Μάιο του 2010.3

Την επόμενη φορά ίσως το ξανασκεφτούμε…


Βιβλιογραφικές αναφορές:
1,2Νήλ, Α.Σ. (1975) «Ελευθερία όχι αναρχία!» Αθήνα, Μπουκουμάνη, σελ.12,15,16.
3CA Taylor et al. Mothers’ Spanking of 3-Year-Old Children and Subsequent Risk of Children’s Aggressive Behavior. Pediatrics 2010 Vol. 125 No. 5;e1057-e1065.

Submit to FacebookSubmit to Twitter