Καθοριστικός ο ρόλος του παιδαγωγού στις μικρές ηλικίες!

Συντάχθηκε από:  Πέμπτη, 23 Απριλίου 2015 19:20


Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι, παρόλη την πλαστικότητα του εγκεφάλου, τα γενικά μονοπάτια στα οποία κινείται η σκέψη δεν αλλάζουν ποτέ! Δεν είναι συγκλονιστικό; Και μάλιστα, «σε ορισμένες φάσεις κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, ο εγκέφαλος είναι ιδιαιτέρως ανοιχτός για συγκεκριμένες αλλαγές. Όταν τελειώσει μια τέτοια φάση, που αποκαλείται και “χρονοπαράθυρο”, δεν μπορούν πια να πραγματοποιηθούν ουσιαστικές αλλαγές. Έτσι, λόγου χάρη, τα θεμέλια για τα μαθηματικά και τη λογική χτίζονται μεταξύ του δεύτερου και του πέμπτου έτους της ζωής μας μέσω περιβαλλοντικών επιδράσεων.» Αντίστοιχα, ο Πιαζέ τα επονομαζόμενα «χρονοπαράθυρα» τα είχε ονομάσει στάδια και αντιστοίχως ο Dr. Howard Gardner στο βιβλίο του Frames of Mind αναφέρει: «…συγκεκριμένες επιδεξιότητες αναπτύσσονται μέσα σε κάθε ομάδα σε διαφορετικά στάδια της ανάπτυξης του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας»!1

Επίσης κατά τη διάρκεια αυτών των ευαίσθητων χρονοπαραθύρων δημιουργούνται «οι βασικές δομές σκέψης, η γραμματική για τη μετέπειτα μάθηση, αλλά και για τον άρρηκτα συνδεδεμένο με κάθε διαδικασία μάθησης, κόσμο των συναισθηματικών εμπειριών», σύμφωνα με τη βιολόγο συμπεριφοράς, Κατρίνα Μπράουν.2  «Ωστόσο, η διαδικασία της καταστροφής, ενίσχυσης ή επαναδημιουργίας συνάψεων διαρκεί όλη τη ζωή μας. Μ' αυτό τον τρόπο ο εγκέφαλος παραμένει ικανός για μάθηση μέχρι τα γεράματα - εφόσον δέχεται ικανά θετικά ερεθίσματα. Γι' αυτό ακόμη και η κληρονομική ευφυΐα παίζει έναν περιορισμένο ρόλο, καθώς η δομή του εγκεφάλου εξαρτάται όχι μόνο από τη γενετική προδιάθεση αλλά, σε μεγάλο βαθμό, και από το περιβάλλον - κυρίως απ' όσα ζήσαμε και μάθαμε στην παιδική ηλικία3 

Τα επιχειρήματα για τη σημασία του περιβάλλοντος στο χώρο του παιδικού σταθμού, φαίνεται πως είναι πολύ περισσότερα από ό,τι μπορούσε κανείς να φανταστεί.. Επίσης επιβεβαιώθηκαν τα όσα λέγονται για το πόσο σημαντικά είναι τα πρώτα χρόνια ζωής κάθε ανθρώπου. «Μαλακό το μυαλό του παιδιού, τρυφερή η σάρκα του, ο ήλιος, η βροχή, το φεγγάρι, ο αγέρας, η σιωπή, όλα πέφτουν απάνω του, ζύμη αφράτη είναι και το ζυμώνουν», όπως με το δικό του ανεπανάληπτο τρόπο αναφέρει ο Νίκος Καζαντζάκης.4

Συνεπώς, πρέπει να αναλογιστούμε ξανά για τη στάση που επιλέγουμε να έχουμε απέναντι στην ευαίσθητη αυτή ηλικία των παιδιών. Παιδαγωγοί και γονείς δεν πρέπει να αφήσουν ανεκμετάλλευτα αυτά τα ευρήματα των Νευροεπιστημών. Γιατί όπως τονίζει ο Λιολιόπουλος στο βιβλίο του, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τα διάφορα παράθυρα «ευκαιρίας» - χρονοπαράθυρα. Να γνωρίζουν πότε αυτά ανοίγουν και για ποιες ικανότητες. Να υπενθυμίζουν στους εαυτούς τους ότι είναι ματαιοπονία να προσπαθούν να διδάξουν κάτι, όταν το αντίστοιχο χρονοπαράθυρο δεν έχει ανοίξει ακόμα, γιατί κάτι τέτοιο μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες. Και ας μην ξεχνούν ότι κάθε παιδί ακολουθεί τη δική του μοναδική, αυτόνομη εξελικτική πορεία...5



Βιβλιογραφικές αναφορές:
1Healy, M.J. (1996) Μυαλά που κινδυνεύουν. Γιατί τα παιδιά μας δε σκέφτονται. Αθήνα, Λύχνος, σελ. 60.
2 Lechmann, I., (2011) Παρακίνηση. Αθήνα, Αερόστατο, σελ. 22.
3 Thorbrietz, P. (2010) Συγκέντρωση. Αθήνα: Αερόστατο, σελ. 18.
4,5 Λιολιόπουλος, Θ. (2004) Ο Εγκέφαλος και η ανάπτυξη του παιδιού. Θεσσαλονίκη, ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, σελ. 176.

Submit to FacebookSubmit to Twitter